ADANA MUTABAKATI NEDİR? ADANA PROTOKOLÜ MADDELERİ

0

Adana Mutabakatı nedir? 1998 Adana Mutabakatı maddeleri nelerdir? Adana Mutabakatı’nın  içeriği nedir? 1998 Adana Mutabakatı’nı kimler imzaladı? Adana Protokolü kısaca tarihi ve bilinmesi gerekenler…

Adana Mutabakatı, 20 Ekim 1998 tarihinde Türkiye heyetine başkanlık eden büyükelçi Uğur Ziyal ile Suriye heyetine başkanlık eden Siyasi Güvenlik Başkanı Tümgeneral Adnan Badr El Hassan tarafından Adana’da imzalanan mutabakattır.

Adana Mutabakatı Öncesinde Neler Yaşandı?

1998 yılında Suriye üzerinden Türkiye’ye terör saldırılarının artması sonrası Milli Güvenlik Kurulu alınan karar doğrultusunda Abdullah Öcalan’ın Suriye’de bulunmasına müsade edilmeye devam edilirse bu Türkiye açısından savaş sebebi (Casus belli) sayıldı. Dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı Org. Atilla Ateş de Hatay’da Suriye sınırında yaptığı konuşmada terör saldırılarının “Suriye’ye savaş nedeni” olacağını söyledi.

Adana Mutabakatı Ne Zaman ve Hangi Hükümetler Arasında İmzalandı?

Türkiye ile Suriye arasında artan gerginlik üzerine, dönemin ABD Başkanı Bill Clinton’ın da devreye girmesiyle, Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek arabulucu görevini üstlendi. Arabuluculuk sonucunda da iki devlet arasında 20 Ekim 1998 tarihinde Türk heyetine başkanlık eden büyükelçi Uğur Ziyal ve Suriye heyetine başkanlık eden Siyasi Güvenlik Başkanı Tümgeneral Adnan Badr El Hassan tarafından Adana Mutabakatı imzalandı.

İlgili resim

Adı daha sonra 2010 yılında “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Suriye Arap Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Terör ve Terör Örgütlerine Karşı Ortak İşbirliği Anlaşması” olarak değiştirilen ve 3 yıl geçerli kalan 23 maddelik mutabakata göre başta PKK olmak üzere her iki devlet de kendilerini tehdit eden terör örgütlerine karşı önlemler alacak ve onların kendi toprağındaki tüm faaliyetlerine engel olacaktı. Karşılıklı olarak hiçbir ikamet, lojistik, eğitim, ulaşım ve silah kapasitesine müsade etmemek konusunda anlaşan iki ülke ortak operasyonlar, tutukluların iadesi ile bilgi, belge ve istihbarat paylaşımı alanlarında işbirliği yapmaya karar vermişti.

20 Ekim günü Adana’nın Seyhan ilçesinde imzalanan Adana Mutabakatı Suriye’nin taahhütleri şu şekilde sıralanmıştır;

  1. PKK lideri Abdullah Öcalan mutabakata varıldığı tarih itibariyle Suriye’de değildir ve Suriye’ye girmesine izin verilmeyecektir.
  2. Suriye’de olduğu söylenen PKK kampları mutabakata varıldığı tarihten itibaren faaliyette değildir ve faaliyete geçmelerine izin verilmeyecektir. Birçok PKK üyesi tutuklanmış ve isimleri Türk tarafına iletilmiştir.
  3. Suriye yönetimi ülke toprakları üzerinde PKK’nın askeri, ekonomik ve siyasal faaliyetlerinin hiçbirine izin vermeyecek, örgüt propagandasına müsaade etmeyecektir.
  4. Suriye yönetimi PKK’nın “terörist bir örgüt” olduğunu kabul etmiştir.
  5. Suriye yönetimi, ülke topraklarında PKK’nın eğitim ve barınma amaçlı kamp ve diğer tesisler oluşturmasına ve ticari faaliyetlerine izin vermeyecektir. PKK üyelerinin üçüncü bir ülkeye geçişleri için Suriye topraklarının kullanmasına müsaade etmeyecektir.
  6. Suriye yönetimi, Abdullah Öcalan’ın tekrar Suriye topraklarına girmemesi için her türlü tedbiri alacak ve sınır kapılarına bu doğrultuda talimat verecektir.[1]

19-20 Ekim’de Adana’da gerçekleşen görüşmelerin ardından yukarıda değinilen tedbirlere ilişkin uzlaşı sağlamış olan Suriye ve Türkiye heyetleri, söz konusu tedbirlerin etkili ve şeffaf bir şekilde uygulanabilmeleri için bazı mekanizmalar oluşturmaya karar vermiştir.

Bunları şu şekilde sıralamak mümkündür;

  1. İki ülkenin üst düzey güvenlik yetkilileri arasında doğrudan telefon hattı tesis edilecek.
  2. Taraflar birbirlerinin diplomatik temsilciliklerine ikişer özel görevli atayacaklar.
  3. Türk tarafının terörle mücadele konusunda alınacak tedbirlerin etkinliğini denetlemek üzere bir sistem kurulması önerisini Suriye heyeti kendi makamlarının onayına sunacaktır.
  4. Taraflar Lübnan’ın da onayının alınması kaydıyla PKK ile mücadele konusunda üç ülkenin birlikte hareket etmesini kararlaştırmıştır.
  5. Suriye heyeti, tutanakta sözü geçen hususların uygulanması ve somut sonuçların sağlanması noktasında Türkiye ile işbirliği yapılacağını ve gerekli tedbirlerin alınacağını taahhüt etmiştir.[2]

1998 Adana Mutabakatı Maddeleri

  1. Suriye kendi topraklarından Türkiye’nin güvenlik ve istikrarını tehlikeye atacak eylemlere izin vermeyecek. Suriye, PKK’nın silah, lojistik ve mali destek sağlamasına ve propaganda faaliyetlerine izin vermeyecek.
  2. Suriye, PKK’yı terör örgütü olarak ilan etmiştir. Suriye, diğer terör örgütlerinin yanı sıra PKK ve uzantılarının topraklarındaki faaliyetlerini yasaklamıştır.
  3. Suriye, PKK’nın topraklarında eğitim kampı kurmasını ve ticari faaliyetlerde bulunmasını yasaklamıştır.
  4. Suriye, PKK üyelerinin transit yollarla üçüncü ülkelere gitmesine izin vermeyecektir.
  5. Suriye, PKK liderlerinin topraklarına girmesini engelleyecek ve gümrük yetkililerine bunun için talimat verecektir.

23 Maddelik Adana Mutabakatını pdf olarak indirmek için tıklayınız

Adana Mutabakatı Sonrası Neler Yaşandı?

Türkiye ile Suriye arasında yaşanan bu gerilimde PKK lideri Abdullah Öcalan 9 Ekim 1998’de Suriye’den kaçmak zorunda kaldı.

23 Ocak 2019 günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Başkanı Vladimir Putin arasında Moskova’da gerçekleşen görüşme sonrası, Suriye İç Savaşı’nda Türkiye’nin, Suriye’de Beşşar Esad rejimi ile doğrudan görüşmesinde bir ara formül olarak Putin bu mutabakatı dile getirmiştir.[3] Erdoğan ertesi gün yaptığı konuşmada Adana Mutabakatı’nın yeniden gündeme gelmesi, bunun üzerinde ısrarla durulması gerekiyor. ifadesini kullandı.

Görüldüğü üzere Adana Mutabakatı’nın -en azından kağıt üstünde- Suriye yönetiminin PKK ile olan ilişkisini ve bununla bağlantılı olarak Türkiye’nin Kürt meselesine müdahilliğini ortadan kaldırmayı amaçlayan bir belge niteliği taşıdığını söylemek mümkündür.

Kaynakça:

[1] Fırat ve Kürkçüoğlu, “Arap Devletleriyle İlişkiler,” 566.

[2] Fırat ve Kürkçüoğlu, “Arap Devletleriyle İlişkiler,” 566.

ADANA MUTABAKATI REJİME TERÖRLE MÜCADELEDE ÖNEMLİ SORUMLULUKLAR YÜKLÜYOR

Adana Mutabakatı rejime terörle mücadelede önemli sorumluluklar yüklüyor

ADANA MUTABAKATI NEDEN ÖNEMLİ? – DR. NAİM BABÜROĞLU

Lütfen takip edip, beğenin
error0

About Author

Leave A Reply