VESTFALYA BARIŞ ANTLAŞMASI NEDİR?

0

Vestfalya antlaşması nedir? Vestfalya (Westphalia) antlaşması önemi nedir? Vestfalya antlaşmasının maddeleri nelerdir  Westphalia barışının önemi ve sonuçları nelerdir?

Avrupa’da 1618 yılında başlayan, 30 Yıl Savaşları ardından sağlanan barış sürecidir. Bu süreç 1648 yılında imzalanan birkaç antlaşmayı da içeren Vestfalya (Westphalia) Barış Antlaşması adını almıştır.

Otuz Yıl Savaşları, çeşitli dini ve siyasi boyutlara sahiptir. Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu altındaki farklı dillere sahip olan insanları birleştiren dinsel faktörler olmasına karşın İmparatorluğun bütünlüğü, ortaya çıkan mezhepler yüzünden sarsılmaya başladı [1]. Bu kapsamda çıkan Otuz Yıl Savaşları, İspanya ve Avusturya Habsburgları, İsveç, Danimarka ve Fransa kimilerine ise Alman Prenslikleri arasında beş büyük savaşı kapsamaktadır ve bu tüm bu karışıklıklar Vestfalya Barışı ile sonlanmıştır. Antlaşma, devlet temsilcisinin bir araya gelip imzalarıyla değil Habsburg elçilerinin Fransa ve İsveç’e ayrı ayrı imzalattıkları ikili antlaşmaların toplamıdır.

VESTFALYA ANTLAŞMASI

Birkaç antlaşmayı da içine alan (Münster Antlaşması ve Osnabrück Antlaşması) Westphalia Barışı, Otuz Yıl Savaşları ve Seksen Yıl Savaşları‘nın sonunda Ekim ve Mayıs 1648 tarihlerinde imzalanmıştır. Antlaşma 24 Ekim ve 15 Mayıs 1648’de Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu, diğer Alman prensleri, İspanya, Fransa, İsveç ve Hollanda Cumhuriyeti temsilcileri arasında imzalanmıştır. Fransa ve İspanya arasında 1659 yılında imzalanan Pyrenees Antlaşması’nı da bu antlaşmanın içine dahil edebiliriz. Bu barış tarihçiler tarafından modern çağın başlangıcı olarak gösterilmektedir.

İki antlaşmanın metni de hemen hemen aynıdır ve Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu’nun iç meselelerinden bahsetmektedir. Barış bugün bile önemini yitirmemiştir, akademisyenler bugün var olan uluslararası sistemin Westphalia ile başladığını belirtmektedirler. Bu temel ve ortaya çıkan duruma revizyonist akademisyenler ve benzer düşüncedeki politikacılar tarafından karşı çıkılmaktadır. İmzalanan barışa revizyonistler kuşku ile bakmaktadır ve bunu söyleyenlerle ve politikacılar “Westphalia Sistemi”‘nin bir sonucu olan egemen ulus-devlet sistemine karşı çıkmaktadırlar.

VESTFALYA ANTLAŞMASI NEREDE İMZALANDI?

Barış Alman Kuzey Ren-Vestfalya ve Aşağı Saksonya eyaletlerinin 50 km uzağında bulunan Münster ve Osnabrück şehirlerinde yapılmıştır. İsveç, Münster ve Osnabrück’i önermiştir, Fransa ise Hamburg ve Köln’ü. Her iki durumda da iki bölge gerekmektedir çünkü Protestan ve Katolik liderler birbirleriyle görüşmeyi reddetmektedir. Katolikler Münster’de, Protestanlar ise Osnabrück’te bulundular.

VESTFALYA ANTLAŞMASININ ÖNEMİ VE SONUÇLARI

Ferdinand III, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu yasalarına karşı gelerek tüm yetkileri kendinde toplamıştır. Alman eyalet yöneticileri de kendi bölgelerinde dini inançları ile ilgili gerekli kararları kendileri verecektir. Protestan ve Katolikler daha önceki gibi tekrar eşit haklara sahip olacaktı ve Kalvinizm yasal olarak tanındı.

 

VESTFALYA ANTLAŞMASININ MADDELERİ NELERDİR?

Westphalia barışının ana kararları:

  1. Bütün gruplar 1555 yılındaki Augsburg Barışı‘nı tekrar tanıyacaklar. Her prens kendi bölgelerinde dini inançlar ile ilgili doğru kararlar verecek, seçenekleri Katoliklik, Lutheryanizm, ve şimdi Kalvinizm.
  2. Hristiyanlar bulunduğu prensliklerde kabul görmeyen mezheplerin, kilise güvencesi altında kamusal alanlarda kendilerine ayrılan saatler içerisinde ve özel olarak ibadetlerini yapabilecekler.
  3. Barış koşullarının çoğunluğu zamanın Fransa’sını uygulamadaki (de facto) lideri Kardinal Mazarin’e atfedilebilir (Kral XIV. Louis çocuktur). Fransa savaştan biraz uzak durmasına rağmen, savaşa daha çok katılan diğerleriyle aynı konuma gelmesi şaşırtıcı değildir. Fransa, Lorraine bölgesinde bulunan Metz, Toul, Verdun piskoposluk bölgelerini, Alsace (Sundgau) bölgesindeki Habsburg, ve Alsace’nin Décapole şehrinin (fakat Strazburg’un tamamı değil, Strazburg piskoposluk bölgesi ve Mulhouse) kontrolünü ele geçirdi.
  4. İsveç, Bremen ve Verden prensliği ve piskoposluk bölgesi ile Western Pomerania‘nın kontrolünün yanı sıra bir de tazminat aldı. Böylece Oder, Elbe ve Weser nehirlerinin geçtiği dağların kontrolünü eline aldı ve Alman Reichstag Prensler Meclisinde üç oy hakkı elde etti.
  5. Bavyera Palatinate’nin İmparatoluk Seçiciler Konseyindeki (Kutsal Roma İmparatoru seçmenleri) oylarına sahip oldu, bu haklar 1623 yılında Elector Palatine Frederick V tarafından elinden alınmıştı. Frederick’in oğlu Prens Palatine (Charles I Louis, Elector Palatine) sekizinci seçici olarak belirlendi.
  6. Brandenburg (daha sonraları Prusya) Farther Pomerania’yı ve Magdeburg, Halberstadt, Kammin ve Minden psikoposluk bölgelerini aldı.
  7. 1609 yılında ölen birinin yerine Jülich-Cleves-Berg Dükleri birbirlerinin yerine geçeceği açıklandı. Jülich, Berg ve Ravenstein şehirleri Palatinate-Neuburg’a (Count Palatine of Neuburg) bağlandı, Cleves, Mark ve Ravensberg şehirleri ise Brandenburg’a bağlandı.
  8. Osnabrück prensliği-psikoposluk bölgesi Protestanlar ve Katolikler arasında dönüşümlü olarak yönetilmesi kabul edildi, Protestan piskoposlar öğrenciler için Brunswick-Lüneburg’dan bir ev seçti.
  9. Bremen bağımsız bir şehir olarak ilan edildi.
  10. Yüzlerce Alman prensliğine, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu’nun aleyhine olmayacak şekilde, başka ülkelerle bağımsız bir şekilde antlaşma imzalaya bilme izin verildi.
  11. Palatinate, Elector Palatine Charles Louis (Frederick V’in oğlu ve varisi) ve Bavyera’lı Elector-Duke Maximilian arasında tekrar bölündü ve böylelikle Protestanlar ve Katolikler arasında da bölünmüş oldu. Rhine yakınlarına kadar Aşağı Palatinate’nin kontrolü Charles Louis’e, Kuzey Bavyera’da Yukarı Palatinate’nin kontorlü ise Maximilian’a verildi.
  12. Ticari sınırlar ve ticaret savaş durduktan sonra tekrar canlandı ve Rhine’de serbest deniz seferleri “bir derece” garanti altına alındı.
  13. Bu antlaşma uluslararası bir öneme sahiptir.

[1]. Batırer, D. (2014). Vestfalya Antlaşması. TUİÇ Akademi.

Lütfen takip edip, beğenin
0

About Author

Leave A Reply