Kısa Analiz: Lübnan’ın "Gazzeleşmesi" Tehlikesi ve Derinleşen İnsani KrizGiriş ve Genel Çerçeve

Doğu Akdeniz ve Orta Doğu dengeleri, İsrail’in son dönemde Lübnan’a yönelik askeri operasyonlarını artırmasıyla yeni ve son derece tehlikeli bir boyuta evrilmiştir. İsrail’in sınır ötesi askeri stratejisi, yalnızca doğrudan çatışma hatlarını değil, komşu ülkelerin iç güvenliğini, toprak bütünlüğünü ve toplumsal istikrarını doğrudan tehdit eder hale gelmiştir. Bölgede gözlemlenen mevcut tablo, Lübnan’ın güneyinden başlayarak ülkenin iç kesimlerine doğru yayılan bir "Gazzeleşme" sürecine işaret etmektedir.1. Askeri Strateji: Çölleştirme ve Yaşam Alanlarının Tahribiİsrail’in Lübnan’ın güney sınır hattında uyguladığı strateji, sadece askeri hedeflerle sınırlı kalmayıp insani ve ekonomik altyapıyı da hedef almaktadır.Tarım Alanlarının ve Yerleşimlerin Yok Edilmesi: Sınır bölgelerinde tarım arazilerinin yok edilmesi, evlerin ve sivil altyapının sistematik bir şekilde yıkılması, bölgeyi insansızlaştırma ve yaşanamaz kılma (çölleştirme) politikasının bir parçası olarak değerlendirilmektedir.Kitlesel Yerinden Edilme: Mart ayından bu yana süregelen çatışmalar ve bombardımanlar nedeniyle 1 milyona yakın insanın yerinden edildiği tahmin edilmektedir. Bu durum, bölge halkının tarihsel kaderi haline getirilen "sürekli göç etme" olgusunu yeniden üretmektedir.2. İnsani Kriz ve Sosyo-Ekonomik Tahribatİsrail’in güvenlik odaklı doktrini karşısında Lübnan, halihazırda kırılgan olan devlet yapısı nedeniyle stratejik adımlar atmakta ve kriz yönetimi sağlamakta yetersiz kalmaktadır.Barınma ve Kış Şartları Riski: Yerinden edilen kitleler, fahiş oranda artan ev kiraları ve yetersiz sığınak imkânları nedeniyle sokaklarda, araçlarda ve okullarda yaşam mücadelesi vermektedir. Yaz aylarında nispeten tolere edilebilen bu durum, yaklaşan kış mevsimiyle birlikte kitlesel bir insani felakete dönüşme riski taşımaktadır.Toplumsal Yapı ve Mezhepsel Kırılganlık: Lübnan’ın hassas mezhepsel ve politik dengeleri, kitlesel iç göçün getirdiği nüfus hareketliliğini emmekte yetersiz kalmakta; bu durum toplumsal gerilim riskini artırmaktadır.İstihdam Kaybı ve Ekonomik Çöküş: İnsani yardım ihtiyacı sadece gıda ve barınma ile sınırlı değildir. Serbest meslek sahipleri dışındaki geniş kitleler işlerini kaybetmiş durumdadır. Yıkılan altyapı ve duran ekonomik faaliyetler nedeniyle insanların yeniden iş bulması ve hayata tutunması her geçen gün zorlaşmaktadır.3. İsrail İç Siyaseti, Kamuoyu ve Savaşın Maliyetiİsrail’in komşularıyla yürüttüğü bu geniş ölçekli askeri hat, iç siyasetteki dinamiklerle de yakından ilişkilidir.Güvenlik Miti ve İran Tehdidi: İsrail hükümeti, iç kamuoyunda desteğini korumak adına "İran ve nükleer tehdit" söylemini ve güvenlik merkezli anlatıyı etkin bir şekilde kullanmaktadır. Bu durum, hükümetin toplumsal desteği konsolide etmesini sağlamaktadır.Empati Yoksunluğu ve Toplumsal Algı: İsrail kamuoyunda tarihsel ve siyasal söylemlerle beslenen "ötekileştirme" kültürü, Lübnan’da yaşanan insani drama karşı bir empati gelişmesini engellemektedir. Medya ve kamuoyu algısının savaş karşıtı bir baskı oluşturmaması, hükümetin operasyonel maliyetini düşürmekte ve askeri tırmanışı kolaylaştırmaktadır.Sonuç ve DeğerlendirmeLübnan’da yaşanan gelişmeler, Lübnanlı gözlemciler ve uluslararası hukuk uzmanları tarafından soykırım boyutuna ulaşabilecek ağır bir yıkım süreci olarak nitelendirilmektedir. Binlerce ölü ve 10 bine yakın yaralı ile ifade edilen bilanço, olayın münferit bir güvenlik operasyonu olmadığını, bölgesel bir yıkım stratejisine dönüştüğünü göstermektedir.Lübnan’ın bir bütün olarak "Gazzeleşmesi" riskine karşı uluslararası toplumun, insani yardım kuruluşlarının ve bölgesel aktörlerin acilen devreye girmesi; yalnızca geçici insani yardımları değil, ateşkesi ve sivil altyapının korunmasını hedefleyen stratejik adımları atması hayati önem taşımaktadır.

Ozan Dur