PAKİSTAN’DA İSLAMCI BİR GENERAL: ZİYA’UL HAK

0

1947 yılında başlayan Pakistan’ın siyasi tarihinde General Muhammed Ziya’ul Hak Pakistan darbeler tarihinin üçüncü darbesini yaptı.

Muhammed Akram’ın en büyük oğlu ve ikinci çocuğu olan Ziya’ul Hak 12 Ağustos 1924 tarihinde Britanya Hindistan’ının Jalandhar şehri doğdu. Devlet lisesinde okuduktan sonra, Stephen Koleji’ne devam etti. 1943 yılında İngiliz ordusuna katılan Ziya’ül Hak 2. Dünya savaşına kadar Myanmar’da ve Endonezya’da görev yaptı. Savaş bittikten sonra, ağır zırhlı birliklere katılmaya karar verdi.

Pakistan bağımsızlığını ilan ettikten sonra Pakistan ordusuna katılan Muhammed Ziya’ül Hak bir süre sonra eğitim amaçlı Amerika’da askeri bir koleje gitti. 1965 yılı Pakistan ve Hindistan savaşı sırasında ülkeye dönen Ziya’ül Hak Pakistan ordusunda görev aldı. Savaştan sonra Ürdün ordusuna katıldı ve 1967’den 1970’e kadar Ürdün’de kaldı. Ülkeye döndükten sonra Multan’da Pakistan ordusunun ağır zırhlı birliklerinde komutan olarak görev yaptı.

1976 yılına gelindiğinde, Zulfikar Ali Butto kendisini askeri zümre tarafından güvende hissetmemeye başladı ve mevcut yüksek rütbeli generaller yerine zamanının çoğunluğu golf oynamak ve ibadet etmek ile geçiren Muhammed Ziya’ul Hak’ı Pakistan ordusunun başına getirdi. Fakat zaman Ziya’ul Hak Butto’nun düşündüğü gibi zamanının tümünü golf ve ibadete harcayan birisi olmadığını gösterdi.

1977 yılında Butto ile Pakistan Ulusal İttifakı genel seçimler hakkında siyasi çıkmaza girildi. Ziya’ul Hak ise bu gergin havadan yararlanarak kansız bir darbe yaparak ülkede sıkıyönetim ilan etti.

Sıkıyönetim baş hakimi olarak göreve başladıktan sonra Ziya’ul Hak, önümüzdeki 90 gün içinde Ulusal ve Vilayet Meclisi seçimleri yapmayı ve milletvekillerine iktidarı devretme sözünü verdi. Fakat, Ekim 1977’de seçim planının ertelenmesini açıkladı ve siyasilerin hesap verme sürecine başlamaya karar verdi. Açıklamada, geçmişteki hatalı uygulamalara maruz kalmış siyasi liderlerin incelenmesi konusundaki güçlü kamu talebi nedeniyle kararını değiştirdiğini söyledi. Diskalifiye Mahkemesi hazırlandı ve birçok eski Parlamento üyesi, önümüzdeki yedi yıl boyunca herhangi bir düzeyde siyasete katılması engellendi. Pakistan Halk Partisi hükümetinin Zülfikar Ali Butto yönetimindeki faaliyetlerini eleştiren bir beyaz kağıt da çıktı.

Fazal Ilahi’nin emekliliği ile birlikte Ziya’ul Hak, 16 Eylül 1978’de Pakistan Cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi. Parlamentonun yokluğunda, Ziya‘ul Hak alternatif bir sistem kurmaya karar verdi. 1980’de Meclis-i Şura’yı tanıttı. Şura’nın üyelerinin çoğu aydınlar, akademisyenler, alimler, gazeteci, ekonomistler ve farklı yaşam alanlarına mensup insanlardı. Şura, Başkan’a bir danışmanlık kurulu olarak hareket edecekti. Bu kurumu kurma fikri kötü değildi, ancak temel sorun, Şura’nın 284 üyesinin hepsinin Cumhurbaşkanı tarafından atanacağı ve bu nedenle muhalefete yer olmayacağıydı.

80’li yılların ortalarında, Ziya’ul Hak ülkede seçim yapma sözünü yerine getirmeye karar verdi. Ancak yetkiyi kamu temsilcilerine vermeden önce, görevini yerine getirmeye karar verdi. Referandum, Aralık 1984’te yapıldı. Resmi sonuçlara göre, oyların yüzde 95’inden fazlası Ziya-ul-Hak lehine sonuçlandı ve önümüzdeki beş yıl için Başkan seçildi. Ziya’ul Hak’ın zaferinin ülkedeki İslamlaştırma süreciyle ilişkili olduğu bir şekilde ifade edildi. Ziya’ul Hak, Başkan seçildiğinde Şubat 1985’te ülkede seçim yapma kararı aldı. Siyasi partilerin çoğu seçimlerin boykot edilmesine karar verdi ancak seçim sonuçları, birçok galibinin bir partiye ya da diğer tarafa ait olduğunu gösterdi.

General, kendisine işleri kolaylaştırmak için Başbakan’ı Meclis Üyeleri arasından seçti. Birçoğu için, Başbakan Muhammed Khan Haziranjo’ya aday gösterilmesi, görevde elinde bir kukla gibi davranacak basit bir kişinin olmasını istedi. Zaman geçtikçe, Parlamenterler daha fazla özgürlük ve güç sahibi olmak istediler. 1988 yılı başında Başbakan ile Ziya’ul Hak arasındaki farklar hakkında söylentiler dolaştı. Genel duygu, uzun yıllar boyunca mutlak güç alan Başkan’ın başkasıyla paylaşmaya hazır olmadığıydı. 29 Mayıs 1988’de Ziya’ul Hak nihayet Ulusal Meclisi feshetti ve değiştirilen Anayasa’nın 58 (2) b maddesine göre başbakanlığı kaldırdı.

Ziya’ul-Hak, 11 yıl sonra, önlerindeki 90 gün içinde yeni seçimleri yapmak için Ulus’a aynı sözü bir kez daha verdi. Ülkede ki son durumları neden sayarak Ziya’ul Hak seçimlerin bir kez daha ertelenmesi kararını verdi. Fakat bu kararları uygulayamadan Ziya’ul Hak 17 Ağustos 1988’de Bhawalpur yakınlarındaki bir hava kazasında hayatını kaybetti. Pakistan’daki askeri elitlerin hemen hemen tamamı bu kazanın ülkeye maliyetinin yüksek olduğunu belirtti. ABD’nin Pakistan Büyükelçisi talihsizlikte öldürüldüyse de, birçoğu ABD’nin sabotaja karışmasını göz ardı etmemektedir. ABD’nin, Pakistan’ı Cenevre Mutabakatı’na karşı koymasına izin veremeyeceğine inanıyordu ve böylece onların önündeki en büyük engeli kaldırmış oldu.

Ziya’ul-Hak’ın kalıntıları İslamabad’ın Faysal Camisi binasına gömüldü.; ülke tarihinde en büyükler cenaze törenlerinden biri oldu. Onun egemenliği esnasında Ziya’ul Hak, Müslüman Dünyasıyla yakın bağlarını korumak için elinden gelenin en iyisini yapmaya çalıştı. İran ve Irak arasındaki savaşı sona erdirmek için diğer Müslüman Devletlerle birlikte yoğun çaba sarf etti.Ayrıca Afganistan’da vekaleten savaşa girdi ve Pakistan’ı Sovyetler Birliği ile doğrudan savaştan kurtardı.

Kaynakça: http://storyofpakistan.com/

 

 

About Author

Mehmet AYAYDIN

Uluslararası İlişkiler (IR) Indo-Pak mehmetayaydn@gmail.com

Leave A Reply