HİNDİSTAN’IN JEOPOLİTİK YÜKSELİŞİ

Önümüzdeki on yıllar, küresel sistemin tek kutuplu ya da iki kutuplu dar kalıplardan tamamen sıyrıldığı, çok sayıda çekim merkezinin birbirini dengelediği bir döneme sahne olacaktır.

Son otuz yılda küresel sermaye, tüm üretim gücünü Çin merkezli devasa bir ekosisteme yığdı. Çin’de ucuz iş gücü, güçlü limanlar ve gelişmiş tedarik ağları inşa edilirken Batı dünyası bu durumun doğuracağı stratejik riskleri görmezden geldi. Yapılan her yeni yatırım, küresel ekonomiyi Pekin’e daha fazla bağımlı hale getirdi. Serbest ticaret söylemiyle yürütülen bu süreç, zamanla Çin eksenli stratejik bir bağımlılık ağına dönüştü. Bugün Batılı stratejistler otuz yıllık bu hatanın ağır sonuçlarıyla yüzleşiyor. Tedarik zincirlerini çeşitlendirme gayretleri ise Çin’in kurduğu devasa sanayi gücünü kırmaya yetmiyor.

Çünkü şirketler için asıl mesele kârlılık ve maliyettir. Çin’de yılların birikimiyle oluşan altyapıyı, tedarik zincirlerini ve yetişmiş iş gücünü bir anda terk etmek kolay değildir. Bu tablo, küresel dengelerin niyetlerle değil, somut ekonomik gerçeklerle biçimlendiğini gösteriyor. Çin karşısında küresel ticaretin akışını değiştirebilmek için büyük coğrafi ve demografik güce sahip aktörlerin devreye girmesi şarttır.

Tam da bu noktada Batı başkentlerinin temel bir hatası öne çıkıyorç Bir ülkenin koşulsuz müttefikliği ile ekonomik güç üretme kapasitesi birbirine karıştırılıyor. Çin’i dengelemek, bütün ülkelerin Batı ile aynı çizgide durmasını bekleyerek başarılamaz. Çok kutuplu dünyada, kendi yolunu çizebilen bağımsız ve devasa devletlere ihtiyaç vardır. Hindistan, küresel ekonomideki bu büyük Çin bağımlılığını giderebilecek en güçlü seçenektir.

Hindistan’ın sunduğu potansiyel, sıradan bir ekonomik pazar büyüklüğünün çok ötesindedir. Dünyanın en kalabalık nüfusu, genç iş gücü havuzu ve hızla gelişen dijital altyapısı, ülkeyi yirmi birinci yüzyılın sanayi motoru haline getirme potansiyeli taşımaktadır. Başbakan Narendra Modi döneminde hayata geçirilen yapısal reformlar, ülkenin iç dinamiklerini küresel tedarik zincirlerine entegre etme iradesini açıkça ortaya koymaktadır. Altyapı yatırımları, demiryolu modernizasyonları, yeşil enerji hamleleri ve yerli üretim teşvikleri, bu büyük dönüşümün somut göstergeleridir. Tabii ki bu devasa dönüşümün kendine mahsus zorlukları ve bürokratik engelleri bulunmaktadır. Tarihsel olarak merkeziyetçi idari gelenekler, altyapıdaki eşitsizlikler ve nitelikli iş gücü dağılımındaki dengesizlikler anlık çözümleri engellemektedir. Lakin bu olumsuzluklar, ülkenin potansiyelini küçümsemek için birer bahane olamaz; aksine, yabancı yatırımların ve sermaye akışlarının ne denli akılcı ve stratejik bir perspektifle kurgulanması gerektiğini gösteren birer yol haritasıdır. Doğru ortaklık modelleri ve uzun vadeli yatırımlar sayesinde, bu yapısal pürüzler aşılmakta ve Hindistan küresel imalat havzasının vazgeçilmez bir parçası haline gelmektedir.

Enerji güvenliği ve teknoloji transferi, bu büyük kalkınma hamlesinin en kritik sütunlarını oluşturmaktadır. Hidrojen enerjisi trenlerinden yarı iletken üretim tesislerine kadar uzanan geniş bir yelpazede atılan adımlar, ülkenin geleceğin endüstriyel standartlarını yakalama kararlılığını kanıtlamaktadır. Küresel enerji transit yollarındaki dalgalanmalar karşısında enerji sepetini çeşitlendiren Hindistan, hem kendi iç pazarını güvenceye almakta hem de küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığını azaltmaktadır. Bu durum, ülkeyi sadece bölgesel bir güç olmaktan çıkarıp küresel bir istikrar çarkına dönüştürmektedir.

Uluslararası ilişkiler teorisinde "stratejik özerklik" kavramı genellikle riskli bir denge oyunu olarak algılanır. Oysa Yeni Delhi’nin izlediği dış politika çizgisi, bu kavramın çok daha derin ve köklü bir devlet aklına dayandığını kanıtlamaktadır. Hindistan, herhangi bir küresel bloğun alt yüklenicisi olmayı reddetmekte, kendi ulusal çıkarlarını ve medeniyet birikimini merkeze alan çok boyutlu bir diplomasi yürütmektedir. Washington ile kurulan derin güvenlik ortaklıkları, Moskova ile sürdürülen tarihi ve stratejik bağlar, Küresel Güney’in lideri olma iddiasıyla harmanlanmaktadır. Batılı müttefikler çoğu kez Yeni Delhi’nin bu çok yönlü tavrından rahatsızlık duymakta, ülkeyi kendi dar stratejik programlarına tam olarak entegre edememekten yakınmaktadır. Bu yaklaşım, tarihin akışını yanlış okumanın açık bir tezahürüdür. Hindistan, binlerce yıllık devlet geleneği olan, nükleer silahlara sahip, Hint Okyanusu’nun egemenliğini elinde tutan ve dünyanın üçüncü büyük ekonomisi olma yolunda emin adımlarla ilerleyen bağımsız bir kutuptur. Bu büyüklükteki bir aktörün başka merkezlerden talimat alması veya onların stratejik önceliklerine kayıtsız şartsız boyun eğmesi düşünülemez. Stratejik özerklik, pragmatizmin en üst düzeyde icra edilmesidir.

Bununla birlikte, uluslararası borçlanma inisiyatifleri ve kalkınma bankalarıyla yürütülen stratejik müzakereler, ülkenin finansal kapasitesini güçlendirmektedir. Asya Kalkınma Bankası ve benzeri finansal yapılarla kurulan ortaklıklar, devasa altyapı projelerinin finansmanını kolaylaştırmakta, sermaye maliyetlerini optimize etmektedir. Bu finansal derinleşme, dış şoklara karşı dayanıklılığı artırmakta ve ekonomik büyümenin sürdürülebilirliğini kafalardaki tüm soru işaretlerine rağmen garanti altına almaktadır.

Önümüzdeki on yıllar, küresel sistemin tek kutuplu ya da iki kutuplu dar kalıplardan tamamen sıyrıldığı, çok sayıda çekim merkezinin birbirini dengelediği bir döneme sahne olacaktır. Bu yeni mimaride, eski alışkanlıklarla karar alan başkentlerin işi oldukça zorlaşacaktır. Hindistan’ı geçiştirilebilecek bir müttefik veya sadece övülen ama yatırımlarla desteklenmeyen potansiyel bir pazar olarak gören geleneksel zihniyetin başarı olma ihtimali çok düşüktür. Sonuçta gerçek anlamda stratejik bir denge kurmak isteyen tüm aktörler, Yeni Delhi’nin bağımsız duruşuna saygı duymak ve onunla ekonomik entegrasyonu derinleştirmek zorundadır.

Abdulkadir Aksöz